صنایع شیمیایی در ایران

این اسید یکی از ترکیبات بسیار پر کاربرد در صنایع مختلف از جمله برای تهیه کود های سولفاته مانند سولفات آمونیوم و اسید فسفریک می باشد. در ایالات متحده نیز حوادث مشابهی رخ داده است در آوریل سال 2013 انفجار و آتش سوزی در کارخانه تولید کود در تگزاس 15نفر کشته و صدها نفر زخمی شدند و 150ساختمان اطراف کارخانه تخریب شدند که برخی از آنها مدارس بودند همچنین انتشار نیترات آمونیوم به مدارس دوردست نیز خسارت وارد کرد زمین بازی بسکتبال مجاور کارخانه نیز آسیب دید بعد از این حادثه محققان نشان دادند که اکثر مدارس تگزاس در فاصله کمتر از نیم مایلی یک یا چند کارخانه شیمیایی قرار دارند و در کل ایالات متحده 12هزار مدرسه در نزدیکی تاسیسات و کارخانجات شیمیایی قرار دارند و صدها هزار دانش آموز در معرض خطر شیمیایی هستند. در سال 1955، تورِی این تعهد را برای اولین بار به عنوان یکی از اصول شرکت تعیین کرد. در دسامبر 2007 دولت محلی ژیامین در استان فوجیان پس از اعتراض دو ساله ساکنان محلی تصمیم به توقف فعالیت کارخانه پاراکسیلن 1.5 میلیارد دلاری آمریکایی گرفت و آن را به جزیره ای کوچک انتقال داد که به نوعی اولین پیروزی متعرضین محیط زیست در برابر یک سیاست مهم اقتصادی محسوب می شد.

با این روحیه، شرکت های صنایع شیمیایی تورِی و سایت های تجاری در سراسر جهان با یک هدف برای ارائه نوآوری همکاری می کنند. در رابطه با محصولات شیمیایی آلی (محصولات پتروشیمی) نیز حجم تجارت قابل توجهی مشاهده می شود که حجم صادرات و واردات در سال 1997 نزدیک هم بوده است و از سال 1992 تا 1997 هم میزان صادرات و هم میزان واردات افزایش چشم گیری داشته است و شاخص رقابت پذیری تجاری نیز بهبود یافته است. اما با افزایش نظارت بر معاملات مواد شیمیایی و ایجاد قوانینی برای کمتر شدن مواد تقلبی و بی کیفیت و همینطور کاهش آسیب به محیط زیست و سلامت انسان ها، ارزش این معاملات در سال 2019 کاهش یافته و به مقدار 94/3 تریلیون دلار رسیده است. نخست وزیر فرانسه در پاسخ به نگرانی مردم مواد انتشار یافته و دود معلق بالای شهر را آزاردهنده اما غیرمضر دانسته بود اما روز بعد وزیر بهداشت در این زمینه ابراز تردید کرد و گفت نمی تواند در خصوص مضر نبودن دود و دوده موجود در هوا تضمینی بدهد. بر این اساس در ایران نیز خروج تاسیسات شیمیایی از شهرها بارها مورد تاکید قرار گرفته است که در آخرین مورد آن رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در همایش دانشگاه تهران در دوازدهم آبانماه 98 بر لزوم خداحافظی صنایع شیمیایی از شهرها تاکید کرد و استقرار این تاسیسات در کنار شهرها و روستاها را به بمب ساعتی شیمیایی تشبیه نمودند.

در سال 2011 شهرداری دالیان بهره برداری از کارخانه تولید پاراکسیلن که سال 2009 راه اندازی شده بود را متوقف کرد این تصمیم پس از تخریب کارخانه در اثر جز و مدهای بزرگ و سیلابها و نشت مواد شیمیایی خطرناک گرفته شد. به هرحال حجم و تعداد مواد شیمیایی مورد استفاده زندگی روز به روز در حال افزایش است با همه این مفید بودن، امروزه تاسیسات شیمیایی منشاء بزرگ ریسک هستند فجایع مختلف شیمیایی که در اقصی نقاط جهان رخ داده باعث شکل گیری راهبرد خروج تاسیسات و کارخانجات شیمیایی از شهرها شده است. دولت چین تدبیری اتخاذ کرده که شرکتها و کارخانجات شیمیایی کوچکتر که ضوابط و شرایط استقرار در پارکهای صنعتی و شهرکهای بزرگ صنعتی را ندارند در مکانهای دیگری گرد هم جمع شوند. در اکتبر 2019 آتش سوزی مهیبی که در شرکت شیمیایی آمریکایی لوبریزول تولید کننده روغنهای صنعتی و افزودنیهای سوختی در شهر صدهزار نفری روئن فرانسه رخ داد بیش از 5هزار تن مواد شیمیایی در فضا پراکنده شد و دود تا 22 کیلومتر گسترده شد.

همچنین دولت استانی جیانگ سو تصمیم گرفت تعداد شرکتها و کارخانجات تولید کننده مواد شیمیایی را از حدود 5500 کارخانه به زیر 1000 کارخانه در سال 2022 برساند. علاوه بر این چین همچنان دارای شاخص رقابت پذیری در تجارت منفی است که نشان دهنده این است که چین همچنان وارد کننده خالص محصولات شیمیایی است اما مقدار این شاخص در سال 2014 نسبت به 1997 به مقدار 0.1328 رشد داشته است و از 0.1778- به 0.045- رسیده است. وی تصریح کرد: شهرک فناوری صنایع شیمیایی با هدف استقرار واحدهای فناورانه مبتنی بر دانش روز بهویژه در حوزه صنایع شیمیایی راهاندازی شده و میتواند زمینه ارتقای صنایع شیمیایی را در کشور فراهم کند. موارد مشابه دیگری نیز رخ داده که تاثیر بلندمدت آنها بر روی مردم و محیط زیست شاید چندان مورد مطالعه قرار نگرفته باشد. در کشورهای اروپایی آگاهی های زیست محیطی و نیز آشنایی با مخاطرات تاسیسات شیمیایی برای شهرها نه تنها باعث خروج آنها از شهرها بلکه در مواردی خروج این تاسیسات از کشور شده است.